KOLOREKTAL KANSERLERİN GENÇ YAŞLARDA GÖRÜLME SIKLIĞINDA ARTIŞ YAŞANIYOR

Kolon ve rektum kanserleri, görülme sıklığı açısından her iki cinste de 3. sırada yer alırlar (Erkekte akciğer ve prostat kanserinden, kadında meme ve tiroid kanserinden sonra). KOLOREKTAL KANSERLER, diğer Gastrointestinal sistem kanserleri gibi, genelde ileri yaş kanserleri olarak bilinir. Sık görülme yaşları, 60’lı yaşlardan başlayarak, 70’lere doğru zirve yapar. En sık kanserden ölüm nedenleri arasında ülkemizde 2. Sırada yer almaktadır.

Kolorektal kanserlerin gerçek nedeni tam olarak bilinmemektedir. Ailesel ve genetik eğilim, olguların ancak %25-30’ unda görülmektedir. Sigara, aşırı kilo, yağlı ve sanayileşmiş tarzda beslenme, Nonalkolik Yağlı Karaciğer Hastalığı, aşırı alkol tüketimi, mikroplastiklere maruz kalma gibi etkenler, tüm kanserlerde olduğu gibi kolon ve rektum kanserlerinde de tetikleyici çevresel unsurlardandır.

Kolon kanserinde tarama yöntemleri:

Kolon ve rektum kanserlerini erken saptamak için önerilen tarama testleri şunlardır: 45 yaşından sonra her yıl dışkıda gizli kan araştırması, her 3 yılda bir dışkıda DNA-FIT testi, 10 yılda bir kolonoskopi, 5 yılda bir BT kolonografi ve 5 yılda bir de fleksibl rektosigmodioskopidir (Amerikan Kanser Derneği 2018, US Preventive Services Task Forces 2021).

Gençlerde Kolon ve Rektum Kanserleri:

Son yıllarda yapılan epidemiyolojik çalışmalarda, KRK görülme yaşının özellikle 45-55 yaşlar arasında, önceki yıllardakine göre belirgin artış gösterdiği ortaya konulmuştur. Bu durum çoğu ülkede KRK tarama programlarında revizyona yol açmış ve önceden 50 yaş olan Kolonoskopi tarama başlangıç yaşı önerisi, 45 yaşa indirilmiştir. Bu durum hem sağlık profesyonellerinin hem de toplumun dikkatini hastalığın tanı ve önleme yollarına daha fazla yöneltmesine neden olmaktadır.

Kolon ve Rektum Kanserlerinin 50 yaş altında artışın görülmesinde başlıca etkenler, giderek artan obezite ve pandemi döneminde daha da artan hareketsiz yaşam tarzı, tüketilen gıda çeşitlerinde sanayileşmiş olanların artması gibi kişisel ve toplumsal yaşam tarzı değişiklikleri sayılabilir. Ayrıca önceki yıllara göre tarama programına daha erken yaşta başlanması, toplum genelinde sağlık bilincinin oluşması ve kolonoskopi olanağı olan sağlık kuruluşlarının artması olabilir.

Genç yaş gruplarında kolon ve rektum kanserlerinin daha erken evrede saptandığı göz önüne alınırsa, bu artışın taramaların daha erken yaşa alınmasıyla ilgili olduğu çıkarımına varılabilir.  Ama yine de tarama yaşı ile sosyal yaşam değişiklileri arasında, hangisinin genç yaşlarda görülmede artış üzerinde daha etkin olduğu konusu açıklığa kavuşmamıştır.

Erken yaşta ortaya çıkan vakalar, düzenli tarama programlarının ve sağlıklı yaşam alışkanlıklarının önemini bir kez daha gözler önüne seriyor. Beslenme biçimindeki değişiklikler, hareketsiz yaşam tarzı ve çevresel etkenler, genç yaşlarda kolorektal kanser insidansında artışı tetikleyen başlıca faktörler arasında gösteriliyor. Özellikle ailesinde kolorektal kanser öyküsü bulunan bireylerin, risk değerlendirme ve tarama süreçlerini ihmal etmemesi gerektiğini vurgulamalıyız.