MART: Kolorektal Kanser Farkındalık Ayı

Her yıl Mart ayı, Kolorektal kanserler için farkındalık ayı olarak seçilmiştir. 

Bu ayda, her iki cinste 3. sıklıkla karşılaşılan kanser türü olan, yine her iki cinste kanserden ölüm oranlarında ikinci sırayı alan, 50 yaşından gençlerde ise kanserden ölümlerden birinci sırada sorumlu olan Kolorektal kanserlerin önemine dikkat çekmek amaçlı olarak bütün dünyada etkinlikler düzenlenir.

Kolorektal kanserin gelişimi

Kolon, ince bağırsakların devamıyla, karnı bir resim çerçevesi gibi çevreleyen ve rektum adı verilen son bölümle makat kaslarının arasında sonlanan bir organdır. En önemli işlevi, ağızdan alınan suyun, vücudun gereksinimi olduğu kadarını geri emilimi, posanın dışarı atılmasıdır. 

Kolon kanseri, bağırsağın iç zarından (mukoza) köken alır ve buradaki hücrelerin aşırı bölünerek, polip adı verilen yapıları oluşturması, sonra bu poliplerin büyüyerek, kontrolsüz çoğalmasıyla oluşur.

Kolorektal kanserin evrelemesi

Bağırsağın duvarında tuttuğu tabakalar, lenf nodları tutulumu ve diğer organlara yayılımının olup olmaması hastalığın evresini ortaya koyar.

Evreleme genel olarak şöyledir: Sadece bağırsak duvarı tutulumu, erken evre olarak değerlendirilir. Yakındaki lenf nodlarında tutulum varsa, hastalık lokal ileri evrededir. Karaciğer ve uzak lenf nodlarına uzanan hastalık aşaması ise ileri evre, son evre, yaygın hastalık olarak adlandırılır. Hastalığın tanısının konulduğu andaki evresi de sağkalımın önemli belirteçlerindendir. 

Kolorektal kanser hangi yaşlarda görülür?

Kolon kanseri, çoğu sindirim sistemi kanserinde olduğu gibi ileri yaş hastalığıdır. Genellikle 60'lı yaşlarda pik yapar. Ancak özellikle son yıllarda yaygınlaşan bazı tarama programları sayesinde, polipler daha küçükken tanınıp, çıkarılmış ve kanser oluşmadan önlenmektedir. Bu sayede ileri yaşlardaki hastalığa rağmen sağkalımı uzatabilmek mümkün olmuştur. Buna karşın, genç yaştaki hastalar, daha yaygın halde tanısı konulduğundan, daha saldırgan seyir göstermektedir ve sağkalım oranları daha düşüktür. Son yıllarda her iki cinste de genç yaştakilerde, kanserden ölüm oranında, kolorektal kanserler ilk sırayı almıştır. Bunun fark edilmesinden sonra, çoğu uluslararası kanser derneği, kolon kanseri taramasında en özgül yöntem olan kolonoskopi başlangıç yaşını, "45 yaş" olarak güncellemiştir. 

Kolon ve Rektum Kanserinde Tarama ve Erken Tanı

Kolorektal kanserin en büyük avantajı, kalın bağırsağın hemen ulaşılabilir bir organ oluşudur. Kolonoskopi sayesinde kanserin daha oluşmadan önlenebilmesidir. İyi bir hazırlıkla yapılan Kolonoskopi sırasında rastlanan polipler, çeşitli yöntemlerle çıkarıldığında, büyüyerek kansere dönüşmeleri önlenmiş olunur ve hasta da yarım saat kadar süren bir işlemle olası bir kanserden kurtulmuş olur. Yeryüzünde kanserin oluşmadan önlenebildiği tek yöntem Kolonoskopidir. 

Dolayısıyla Mart ayının Kolorektal Kanser Farkındalık Ayı olması nedeniyle, uluslararası kılavuzların da önerdiği üzere, şunları hatırlamakta yarar var:

- Karınla ve dışkılamayla ilgili yakınmaları önemseyin.

- 45 yaşından itibaren 2 yılda bir "Dışkıda Gizli Kan" ve 5 yılda bir "Kolonoskopi" ile düzenli olarak taramalarınızı ihmal etmeyin.